Appèlhof vind staat maak hom skuldig aan onbillike rassediskriminasie Rassekwotas ongrondwetlik en irrasioneel

Sondag, Desember 4th, 2016

In een van die sterkste uitsprake nóg oor rassekwotas het die appèlhof op 2 Desember bevind dat rassekwotas ongrondwetlik en irrasioneel is. In hierdie saak wat voor die appèlhof gedien het was die minister van justisie en konstitusionele ontwikkeling en die meester van die hooggeregshof die appellante en Solidariteit, verskeie verenigings wat namens besorgde insolvensiepraktisyns opgetree het en die Vereniging van Regslui vir Afrikaans (VRA) die respondente.

Die saak het gehandel oor ʼn beleid oor die aanstelling van insolvensiepraktisyns wat die minister van justisie en konstitusionele ontwikkeling in Februarie 2014 in die Staatskoerant gepubliseer het.

Volgens Dirk Hermann, bestuurshoof van Solidariteit, is hierdie uitspraak een van die belangrikste rigtinggewers wat die grense van transformasie en gelykheid in Suid-Afrika betref. Die regering se rassebeleid het weer bloedneus gekry. “Wat ons egter verstom, is dat die regering skynbaar glo dat hul obsessie met ras bo die Grondwet verhef is. Die appèlhof het bevind dat die regering hom skuldig maak aan onbillike rassediskriminasie. Dit is ʼn baie ernstige aanklag teen ʼn regering wat wil hê dat rassisme deur wetgewing tot misdaad verklaar moet word,” het Hermann gesê.

In hul opsomming van die saak skryf regters Mathopo, Mpati, Swain en Van der Merwe dat die saak oor die bestek van die toets vir gelykheid handel. Dit dui daarop dat die hof ook die uitspraak as rigtinggewend beskou.

Volgens die beleid oor die aanstelling van insolvensiepraktisyns moet sodanige aanstellings volgens ʼn rigiede rassekwotastelsel gemaak word. Vir dié doel word vier kategorieë bepaal, naamlik (A) swart, bruin, Indiër-, en Chinese vroue wat voor 27 April 1994 Suid-Afrikaanse burgers geword het; (B) swart, bruin, Indiër-, en Chinese mans wat voor 27 April 1994 Suid-Afrikaanse burgers geword het; (C) wit vroue wat voor 27 April 1994 Suid-Afrikaanse burgers geword het; en (D) swart, bruin, Indiër-, Chinese mans en vroue, sowel as wit vroue, wat voor of op 27 April 1994 Suid-Afrikaanse burgers geword het en wit mans wat Suid-Afrikaanse burgers is. Wanneer die meester van die hof insolvensiepraktisyns aanstel, moet dit volgens die volgende verhouding geskied: vier praktisyns uit kategorie A; drie uit kategorie B; twee uit kategorie C; en een uit kategorie D.

Die appèlhof het bevind dat hierdie beleid en stelsel ongrondwetlik en irrasioneel is en het dit onwettig en ongeldig verklaar. ʼn Kostebevel is teen die minister van justisie en die meester van die hooggeregshof uitgereik.

In hul uitspraak skryf die appèlregters dat regstellende maatreëls op ʼn progressiewe wyse toegepas moet word om mense te ondersteun wat in die verlede van geleenthede ontneem is. Sodanige maatreëls mag egter nie op ʼn ongeregverdigde manier inbreuk maak op die menswaardigheid van diegene wat daardeur geraak word nie. Die appèlregters het ook bevind dat regstellende maatreëls nie naakte voorkeur mag openbaar nie. Volgens die regters is ʼn rassekwotastelsel ’n voorbeeld van sodanige naakte voorkeur.

Die appèlhof het bevind dat daar geen buigsaamheid in die beleid is wat die aanstelling van insolvensiepraktisyns moet reguleer nie. Dié onbuigsaamheid word bevraagteken en is strydig met artikel 9(2) van die Grondwet. Sodanige rigiditeit is reeds vantevore deur die konstitusionele hof verbied.

Die appèlhof het voorts ook bevind dat die aanstellingsbeleid in sy huidige vorm tot gevolg kan hê dat ʼn persoon, wat nie vir aanstelling geskik en gekwalifiseer is nie, op grond van die rassekwotastelsel wel as likwidateur aangestel kan word.

Volgens Hermann bring hierdie beleid die absurditeit van die regering se rasseklassifikasiestelsel duidelik na vore. Daar word nie ag geslaan op vaardighede nie; slegs ras word in ag geneem. In die geval van hierdie aanstellingsbeleid is dit ras, en nie insolvensiekwessies nie, wat tel.

Vir ’n vakbond soos Solidariteit, wat wil toesien dat die belange van sy lede in insolvensiedispute na behore gedien word, is dit ʼn reusedilemma as ras die oorwegende faktor by die aanstelling van die likwidateur is. Mense se lewens word geraak deur ʼn regering se obsessie met ras.

Die hof het ook verwys na die absurditeit daarvan om wit mans saam met almal wat ná 1994 burgerskap gekry het in een kategorie te groepeer. In die praktyk lei dit tot die benadeling van jongmense van alle rassegroepe wat ná 1994 gebore is.

“Die regering se beleid ontras nie Suid-Afrika nie, maar versterk ʼn beleid van rasseklassifikasie wat op ʼn rigiede manier toegepas word,” het Hermann afgesluit.

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  • Maar die vraag bly staan, sal die regering ag slaan op die uitspraak van die Hof?

Ander Artikels

Solidariteit & AfriForum môre in appèlhof oor Afrikaans by Kovsies
Op Vrydag, 17 Februarie 2017, sal die saak oor die taalbeleid van die Universiteit van die Vrystaat in die appèlhof in Bloemfontein aangehoor word.  In Julie 2016 het Solidariteit, AfriForum en AfriForum Jeug ’n saak teen die Universiteitsraad se besluit om vanaf 2017 slegs Engels as medium van onderrig in die meeste fakulteite te gebruik, […]
Solidariteit vra SAMRK om regstelaksie te hersien ná VN SA kap oor rasseklasifikasie
Die vakbond Solidariteit het vandag die Suid-Afrikaanse Menseregtekommissie (SAMRK) gevra om wette oor swart ekonomiese bemagtiging en regstellende aksie formeel te ondersoek. Dit volg nadat die Verenigde Nasies se komitee vir die uitwissing van alle vorme van rassediskriminasie (CERD) in ’n verslag kritiek uitgespreek het op Suid-Afrika se stelsel van rasseklassifikasie. Volgens die verslag is […]
Die Solidariteit Beweging se opleidingsinstellings groei al sterker
Die Solidariteit  Beweging kondig met trots aan dat honderde voornemende studente Sol-Tech se opedag bygewoon het en dat 500 nuwe eerstejaars met hul studies by Akademia begin het. Dit volg nadat die twee instellings van die Beweging, Sol-Tech en Akademia, op 11 Februarie hul opedag en opening vir eerstejaars onderskeidelik gehou het. Die ondersteuning en […]
1 2 3 680