Appèlhof vind staat maak hom skuldig aan onbillike rassediskriminasie Rassekwotas ongrondwetlik en irrasioneel

Sondag, Desember 4th, 2016

In een van die sterkste uitsprake nóg oor rassekwotas het die appèlhof op 2 Desember bevind dat rassekwotas ongrondwetlik en irrasioneel is. In hierdie saak wat voor die appèlhof gedien het was die minister van justisie en konstitusionele ontwikkeling en die meester van die hooggeregshof die appellante en Solidariteit, verskeie verenigings wat namens besorgde insolvensiepraktisyns opgetree het en die Vereniging van Regslui vir Afrikaans (VRA) die respondente.

Die saak het gehandel oor ʼn beleid oor die aanstelling van insolvensiepraktisyns wat die minister van justisie en konstitusionele ontwikkeling in Februarie 2014 in die Staatskoerant gepubliseer het.

Volgens Dirk Hermann, bestuurshoof van Solidariteit, is hierdie uitspraak een van die belangrikste rigtinggewers wat die grense van transformasie en gelykheid in Suid-Afrika betref. Die regering se rassebeleid het weer bloedneus gekry. “Wat ons egter verstom, is dat die regering skynbaar glo dat hul obsessie met ras bo die Grondwet verhef is. Die appèlhof het bevind dat die regering hom skuldig maak aan onbillike rassediskriminasie. Dit is ʼn baie ernstige aanklag teen ʼn regering wat wil hê dat rassisme deur wetgewing tot misdaad verklaar moet word,” het Hermann gesê.

In hul opsomming van die saak skryf regters Mathopo, Mpati, Swain en Van der Merwe dat die saak oor die bestek van die toets vir gelykheid handel. Dit dui daarop dat die hof ook die uitspraak as rigtinggewend beskou.

Volgens die beleid oor die aanstelling van insolvensiepraktisyns moet sodanige aanstellings volgens ʼn rigiede rassekwotastelsel gemaak word. Vir dié doel word vier kategorieë bepaal, naamlik (A) swart, bruin, Indiër-, en Chinese vroue wat voor 27 April 1994 Suid-Afrikaanse burgers geword het; (B) swart, bruin, Indiër-, en Chinese mans wat voor 27 April 1994 Suid-Afrikaanse burgers geword het; (C) wit vroue wat voor 27 April 1994 Suid-Afrikaanse burgers geword het; en (D) swart, bruin, Indiër-, Chinese mans en vroue, sowel as wit vroue, wat voor of op 27 April 1994 Suid-Afrikaanse burgers geword het en wit mans wat Suid-Afrikaanse burgers is. Wanneer die meester van die hof insolvensiepraktisyns aanstel, moet dit volgens die volgende verhouding geskied: vier praktisyns uit kategorie A; drie uit kategorie B; twee uit kategorie C; en een uit kategorie D.

Die appèlhof het bevind dat hierdie beleid en stelsel ongrondwetlik en irrasioneel is en het dit onwettig en ongeldig verklaar. ʼn Kostebevel is teen die minister van justisie en die meester van die hooggeregshof uitgereik.

In hul uitspraak skryf die appèlregters dat regstellende maatreëls op ʼn progressiewe wyse toegepas moet word om mense te ondersteun wat in die verlede van geleenthede ontneem is. Sodanige maatreëls mag egter nie op ʼn ongeregverdigde manier inbreuk maak op die menswaardigheid van diegene wat daardeur geraak word nie. Die appèlregters het ook bevind dat regstellende maatreëls nie naakte voorkeur mag openbaar nie. Volgens die regters is ʼn rassekwotastelsel ’n voorbeeld van sodanige naakte voorkeur.

Die appèlhof het bevind dat daar geen buigsaamheid in die beleid is wat die aanstelling van insolvensiepraktisyns moet reguleer nie. Dié onbuigsaamheid word bevraagteken en is strydig met artikel 9(2) van die Grondwet. Sodanige rigiditeit is reeds vantevore deur die konstitusionele hof verbied.

Die appèlhof het voorts ook bevind dat die aanstellingsbeleid in sy huidige vorm tot gevolg kan hê dat ʼn persoon, wat nie vir aanstelling geskik en gekwalifiseer is nie, op grond van die rassekwotastelsel wel as likwidateur aangestel kan word.

Volgens Hermann bring hierdie beleid die absurditeit van die regering se rasseklassifikasiestelsel duidelik na vore. Daar word nie ag geslaan op vaardighede nie; slegs ras word in ag geneem. In die geval van hierdie aanstellingsbeleid is dit ras, en nie insolvensiekwessies nie, wat tel.

Vir ’n vakbond soos Solidariteit, wat wil toesien dat die belange van sy lede in insolvensiedispute na behore gedien word, is dit ʼn reusedilemma as ras die oorwegende faktor by die aanstelling van die likwidateur is. Mense se lewens word geraak deur ʼn regering se obsessie met ras.

Die hof het ook verwys na die absurditeit daarvan om wit mans saam met almal wat ná 1994 burgerskap gekry het in een kategorie te groepeer. In die praktyk lei dit tot die benadeling van jongmense van alle rassegroepe wat ná 1994 gebore is.

“Die regering se beleid ontras nie Suid-Afrika nie, maar versterk ʼn beleid van rasseklassifikasie wat op ʼn rigiede manier toegepas word,” het Hermann afgesluit.

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  • Maar die vraag bly staan, sal die regering ag slaan op die uitspraak van die Hof?

Ander Artikels

Mynsterftes in 2016 teleurstellend – Solidariteit
Die vakbond Solidariteit het vandag gesê dat geen noemenswaardige verbetering ingetree het in die getal mynsterftes wat gedurende 2016 aangeteken is in vergelyking met dié van 2015 nie. Volgens statistieke wat die minister van minerale hulpbronne bekendgemaak het, het 73 mynwerkers gedurende 2016 in Suid-Afrikaanse myne omgekom, in vergelyking met die 77 werkers wat gedurende […]
Reuseskikking namens lid by SAPD weens regstellende aksie – Solidariteit
Die vakbond Solidariteit het vandag ’n reuseskikking namens een van sy lede in die Suid-Afrikaanse Polisiediens (SAPD) bereik. Dit volg nadat hierdie lid weens regstellende aksie telkens oor die hoof gesien is vir bevordering. Volgens Anton van der Bijl, hoof van Solidariteit se Sentrum vir Billike Arbeidspraktyke, is daar op grond van ras teen hierdie […]
Ons sal nie toelaat dat Barbrook dieselfde pad loop as Lily-myn nie – Solidariteit
  Die vakbond Solidariteit het vandag gesê dat hy nie sal toelaat dat Barbrook-myn, wat onlangs onder besigheidsredding geplaas is, dieselfde pad as sy sustermyn, Lily, loop nie. Dit volg nadat Solidariteit vandeesweek met die besigheidsreddingpraktisyn (BRP) oor die Barbrook-situasie vergader het. Volgens Connie Prinsloo, adjunkhoofsekretaris van die mynboubedryf by Solidariteit, het Solidariteit by die […]
1 2 3 675